kieskraamzorg
Stuwing borsten: wat helpt na de bevalling?

Kraamtijd

Stuwing borsten: wat helpt na de bevalling?

Stuwing: volle, harde borsten rond dag 3-4 na de bevalling. Wanneer het begint, hoe lang het duurt en wat helpt, ook bij flesvoeding.

RKRedactie KiesKraamzorgRedactieGepubliceerd Laatst bijgewerkt 9 min lezen
  • stuwing
  • borstvoeding
  • flesvoeding
  • kraamweek
  • borstontsteking

Ergens rond dag drie of vier van de kraamweek word je wakker met borsten die ineens vol, hard en gespannen aanvoelen. Soms tot in je oksels. Dat heet stuwing. Het is heel gewoon en meestal ook snel weer voorbij, maar het kan flink pijn doen.

In dit artikel lees je wat stuwing is, wanneer het begint, hoe lang het duurt en wat je eraan kunt doen. We behandelen zowel stuwing bij borstvoeding als stuwing als je flesvoeding geeft. En we zetten op een rij wanneer je beter je verloskundige of huisarts belt. We baseren ons op informatie van Thuisarts.nl, het Voedingscentrum en borstvoedingsorganisatie La Leche League.

Wat is stuwing?

Stuwing is het volle, zware gevoel in je borsten als je melkproductie op gang komt. In de eerste dagen na de bevalling maak je nog weinig melk (colostrum). Daarna gaat je lichaam steeds meer melk maken. Tegelijk stroomt er meer bloed naar je borsten en hoopt er wat vocht op in het weefsel.

Daardoor kunnen je borsten:

  • vol, zwaar en gespannen aanvoelen;
  • hard en warm worden;
  • pijn doen of kloppen;
  • glanzend en strak worden, soms tot in je oksel.

Je tepels kunnen door de spanning vlakker worden. Je baby krijgt de borst dan lastiger in de mond.

Niet iedereen heeft er last van. Volgens La Leche League hebben veel moeders vooral bij hun eerste kind stuwing. Anderen hebben het bij elk kind, en sommige vrouwen merken er nauwelijks iets van.

Wanneer begint stuwing?

Volgens La Leche League komt je melkproductie tussen de tweede en zesde dag na de bevalling op gang. Veel vrouwen merken de stuwing rond dag drie of vier. Dat valt vaak samen met de kraamtranen: je hormonen zijn flink in beweging en je bent moe. Herken je dat? Lees dan ook ons artikel over kraamtranen.

Je kraamverzorgende is in die dagen meestal nog bij je thuis. Dat is handig, want ze kan direct meekijken. Hoe de rest van de kraamweek eruitziet, lees je in Wat doet kraamzorg? Zo gaat de kraamweek.

Hoe lang duurt stuwing?

Normale stuwing wordt meestal binnen een paar dagen minder. La Leche League schrijft dat pijnlijke stuwing in de meeste gevallen binnen 12 tot 48 uur verbetert als je weet hoe je ermee om moet gaan. Thuisarts.nl noemt dat je na de eerste week meestal precies genoeg melk maakt voor je baby.

Duurt het langer, wordt het erger of voel je je ziek? Lees dan verderop wanneer je hulp inschakelt.

Wat helpt tegen stuwing bij borstvoeding?

Het belangrijkste advies is simpel: laat je baby vaak en goed drinken. Hoe beter de melk wordt afgevoerd, hoe sneller de spanning zakt.

Vaak voeden

Thuisarts.nl noemt 8 tot 12 voedingen per 24 uur in de eerste weken heel normaal, en vaker mag ook. Voed je baby tot die zelf stopt of in slaap valt. Laat je baby de eerste borst goed leegdrinken voordat je overstapt. Voeden volgens een strak schema, of te kort en te weinig voeden, kan stuwing juist erger maken, schrijft het Voedingscentrum.

Goed aanleggen

Als je baby goed aanligt, drinkt die de borst beter leeg. Je baby moet niet alleen de tepel, maar ook een groot deel van de tepelhof in de mond hebben. Probeer gerust verschillende houdingen. De kraamverzorgende kan je hierbij helpen. Dat is een van haar belangrijkste taken in de kraamweek.

Eerst een beetje afkolven

Is je borst zo vol dat je baby de tepel niet goed kan pakken? Kolf of knijp dan eerst een klein beetje melk af, het liefst met de hand. De tepelhof wordt dan zachter en je baby kan makkelijker happen. Vaak lukt het drinken daarna beter.

Let op: kolf alleen zoveel af dat de ergste spanning eraf is. Als je veel extra kolft, krijgt je lichaam het signaal om nóg meer melk te maken.

De tepelhof zachter maken (RPS)

Helpt afkolven niet? Dan zit de spanning misschien vooral in vocht in het weefsel. La Leche League beschrijft daarvoor een druktechniek: reverse pressure softening (RPS). Je drukt met gebogen vingertoppen van beide handen rondom de tepel zachtjes de tepelhof in. Houd de druk één tot drie minuten vast en herhaal dat tot de tepelhof zacht is. Leg je baby daarna meteen aan. Vraag je kraamverzorgende om het even voor te doen.

Koelen na de voeding

Een koude doek of koud kompres op je borst ná de voeding kan de zwelling en pijn verminderen. Leg het niet direct op je huid, maar wikkel het in een washandje of doek. Thuisarts.nl adviseert om de koude doek een half uur voor de volgende voeding weer weg te halen. Dan zijn je borsten weer warm genoeg om te voeden.

Sommige vrouwen leggen gekneusde, koude witte koolbladeren in hun bh. Ook verloskundigenpraktijken noemen dat weleens; veel vrouwen vinden het verkoelend en prettig. Het is geen vervanging voor vaak voeden.

Pijnstilling

Tegen de pijn mag je volgens Thuisarts.nl paracetamol nemen. Helpt dat niet genoeg, dan kun je er ibuprofen bij nemen. Houd je aan de bijsluiter en overleg bij twijfel met je verloskundige of huisarts, zeker als je andere medicijnen gebruikt.

Wat je beter niet kunt doen

  • Voedingen overslaan of uitstellen. Dan lopen je borsten nog voller.
  • Hard masseren. Stevig wrijven of knijpen kan het borstweefsel beschadigen. Zacht strijken richting je oksel mag wel.
  • Een knellende bh dragen. Bij borstvoeding wil je de melk juist laten stromen. Kies een bh die goed steunt, maar niet knelt.

Stuwing als je flesvoeding geeft

Ook als je geen borstvoeding geeft, kun je stuwing krijgen. Je lichaam maakt na de bevalling vanzelf melk aan, of je nu gaat voeden of niet. Omdat er geen baby drinkt, krijgt je lichaam geen signaal om door te gaan. De productie zakt dan vanzelf weer af. Meestal duurt dat een paar dagen tot ongeveer een week.

Wat helpt bij stuwing zonder borstvoeding:

  • Een stevige, steunende bh. Die geeft tegendruk. Hij mag niet knellen.
  • Koelen. Koude kompressen of koolbladeren in je bh kunnen verlichting geven.
  • Niet kolven en niet masseren. Elke prikkel vertelt je lichaam dat er melk nodig is. Alleen als de druk echt ondraaglijk is, kun je een heel klein beetje met de hand afknijpen, net genoeg voor verlichting.
  • Een warme douche niet op je borsten richten. Warmte laat de melk stromen en dat wil je nu juist niet.
  • Paracetamol tegen de pijn, volgens de bijsluiter.

Er bestaan ook medicijnen die de melkproductie remmen. Of dat voor jou zinvol is, bespreek je met je verloskundige of huisarts. Meestal is het niet nodig.

Stuwing bij het afbouwen van borstvoeding

Ook later kun je stuwing krijgen, bijvoorbeeld als je stopt met borstvoeding. Het helpt om geleidelijk af te bouwen: laat niet alle voedingen tegelijk weg, maar één voeding per keer. Wordt een borst toch te vol, kolf of knijp dan net genoeg af tot het weer prettig voelt. Koelen en een goed steunende bh helpen ook hier. Een lactatiekundige of het consultatiebureau kan met je meedenken over een schema.

Stuwing of borstontsteking?

Bij heftige stuwing kun je een lichte verhoging krijgen. Daardoor wordt stuwing soms verward met een borstontsteking (mastitis). Het verschil is niet altijd makkelijk te zien.

Volgens Thuisarts.nl wijst dit op een borstontsteking:

  • je borst wordt dik en warm en doet pijn;
  • bij een lichte huid is de borst (plaatselijk) rood, bij een donkere huid zie je dat minder goed;
  • je voelt je ziek, grieperig of koortsig.

Bel dan direct je huisarts of de huisartsenpost. In de kraamweek kun je ook eerst je verloskundige bellen. Blijf bij een borstontsteking wel gewoon voeden; dat helpt juist.

Neem ook contact op met je verloskundige of lactatiekundige als:

  • de stuwing na een dag of twee niet minder wordt, ondanks de tips;
  • je baby niet goed kan drinken door de spanning;
  • je harde, pijnlijke plekken houdt die na het voeden niet zachter worden;
  • je tepels kapot gaan of heel pijnlijk blijven.

Hoe helpt de kraamverzorgende bij stuwing?

Begeleiding bij voeding is een kerntaak van de kraamverzorgende. Bij stuwing kan ze:

  • meekijken hoe je baby aanligt en drinkt;
  • je helpen met andere voedingshoudingen;
  • voordoen hoe je met de hand afkolft of de tepelhof zachter maakt;
  • je temperatuur en je borsten controleren;
  • de verloskundige inschakelen als ze een borstontsteking vermoedt.

Loopt de borstvoeding echt moeizaam, dan kan dat een reden zijn om extra kraamzorguren aan te vragen. Dat gaat via een herindicatie met je verloskundige en het kraamzorgbureau. Hoe dat werkt, lees je in Hoeveel uur kraamzorg? LIP-indicatie.

Een bureau met lactatiekundige

Wil je extra zekerheid rond borstvoeding? Sommige kraamzorgbureaus hebben een lactatiekundige in dienst of werken ermee samen. Op KiesKraamzorg zie je per bureau welke extra diensten het noemt. Een paar voorbeelden:

Of een lactatiekundige (deels) wordt vergoed, hangt af van je aanvullende verzekering. Check dat in je polis. Vraag er ook naar tijdens de intake. Meer tips voor het kiezen lees je in Kraamzorgbureau kiezen: waar let je op?. Of zoek direct een kraamzorgbureau bij jou in de buurt.

Veelgestelde vragen over stuwing

Wanneer begint stuwing na de bevalling?

Meestal tussen de tweede en zesde dag na de bevalling, als je melkproductie op gang komt. Veel vrouwen merken het rond dag drie of vier.

Hoe lang duurt stuwing?

Normale stuwing wordt binnen een paar dagen minder. Pijnlijke stuwing verbetert volgens La Leche League meestal binnen 12 tot 48 uur als je vaak voedt en de borsten na de voeding koelt. Na de eerste week maak je meestal precies genoeg melk.

Krijg je ook stuwing als je geen borstvoeding geeft?

Ja. Je lichaam maakt na de bevalling vanzelf melk aan. Draag een stevige bh, koel je borsten en kolf of masseer niet. De productie zakt dan binnen ongeveer een week vanzelf af.

Moet je kolven bij stuwing?

Alleen een klein beetje, als je borst zo vol is dat je baby niet goed kan happen. Veel extra kolven zorgt ervoor dat je meer melk gaat maken, waardoor de stuwing kan aanhouden.

Wanneer bel je de huisarts bij stuwing?

Als je je ziek of koortsig voelt, of je borst dik, warm, pijnlijk en (plaatselijk) rood wordt. Dat kan een borstontsteking zijn. In de kraamweek kun je ook je verloskundige bellen.

Bronnen

Dit artikel geeft algemene informatie en vervangt geen medisch advies. Twijfel je? Bel je verloskundige of huisarts.

Verder lezen