Wat doet kraamzorg? Zo gaat de kraamweek

Je hebt je kraamzorg geregeld, de intake is geweest en de uitgerekende datum komt dichterbij. Maar wat gebeurt er eigenlijk als de kraamverzorgende straks voor de deur staat? In dit artikel lees je wat kraamzorg doet, wat je van een kraamverzorgende kunt verwachten (en wat niet) en hoe de eerste acht dagen er in grote lijnen uitzien.

Wat doet kraamzorg? Het korte antwoord

Kraamzorg is de zorg tijdens en na de bevalling, voor jou én je baby. Volgens Zorginstituut Nederland bestaat die uit twee delen:

1. Tijdens de bevalling begeleidt de kraamverzorgende jou en je partner en ondersteunt ze de verloskundige.
2. Na de bevalling verzorgt en controleert ze jou en je baby, helpt ze met (borst)voeding, geeft ze uitleg over de verzorging en let ze erop dat je baby een goede plek krijgt in jullie gezin.

Het doel is niet dat iemand een week lang alles voor je overneemt. Het doel is dat jullie na de kraamweek met vertrouwen zelf voor je baby kunnen zorgen, en dat problemen op tijd worden gezien.

Tijdens de bevalling: partusassistentie

Beval je onder begeleiding van je verloskundige (een eerstelijns bevalling, bijvoorbeeld thuis), dan kan de kraamverzorgende al tijdens de bevalling komen. Dat heet partusassistentie. Ze helpt de verloskundige, zorgt dat alles klaarligt en is er voor jou en je partner.

Partusassistentie duurt tot twee uur na de geboorte van de placenta. Je betaalt er geen eigen bijdrage voor, en de uren tellen apart van je kraamzorguren. Of en hoe je bureau dat regelt, bijvoorbeeld bij een poliklinische bevalling, bespreek je het best bij de intake.

Wat doet een kraamverzorgende in de kraamweek?

Na de bevalling komt de kraamverzorgende bij jullie thuis. De site De Verloskundige van beroepsvereniging KNOV en het Zorginstituut noemen dezelfde kern van taken.

Controles bij jou

De kraamverzorgende controleert dagelijks hoe je herstelt. Denk aan je temperatuur, je bloedverlies, hoe je baarmoeder samentrekt en eventuele hechtingen. Ze schrijft haar bevindingen op in het kraamdossier en overlegt met je verloskundige als iets afwijkt. Die verloskundige komt in de kraamweek ook zelf langs; hoe vaak, spreek je met je praktijk af.

Controles bij je baby

Samen met jou kijkt ze of je baby zich gedraagt als een gezonde pasgeborene. Ze let onder meer op gewicht, temperatuur, kleur, drinken, ontlasting en plassen. Je leert zelf meekijken, zodat je na de kraamweek weet waar je op moet letten.

Voeding: borst of fles

Begeleiding bij het voeden is een van de belangrijkste taken. Bij borstvoeding helpt ze met aanleggen, houdingen en het herkennen van voedingssignalen. Kies je voor flesvoeding, dan leert ze je flesjes klaarmaken en veilig werken. Gaat de voeding moeizaam, dan kan dat een reden zijn om extra uren aan te vragen.

Uitleg en oefenen

Verschonen, de navel verzorgen, in bad doen, veilig slapen, huilgedrag begrijpen: de kraamverzorgende legt het uit en jullie doen het zelf, met haar ernaast. Juist dat oefenen maakt het verschil. Vraag gerust of ze iets nog een keer voordoet.

Hygiëne en een beetje huishouden

De kraamverzorgende zorgt voor een goede hygiëne rond jou en je baby. Volgens De Verloskundige hoort daarbij: de was van jou en je baby, het bed verschonen, de babykamer en het sanitair schoonmaken. Hoeveel ze daarnaast kan doen, hangt af van je uren en jullie situatie.

Er zijn voor het hele gezin

Heb je al kinderen? Dan helpt ze ook met hun verzorging en betrekt ze hen bij de nieuwe baby. Ook je partner leert mee. En als het even te veel wordt, is ze een luisterend oor.

Wat doet een kraamverzorgende niet?

Een kraamverzorgende is geen huishoudelijke hulp. De Verloskundige zegt het letterlijk: verwacht niet dat ze de woonkamer dweilt, de planten water geeft of de ramen lapt. Ze doet de kleine taken die nodig zijn voor jouw hygiëne en die van je baby.

Ze is ook geen vervanger van de verloskundige of de huisarts. Ze signaleert en overlegt; medische beslissingen neemt de verloskundige of arts.

Klikt het niet met je kraamverzorgende? Bespreek het eerst met haar. Helpt dat niet, neem dan contact op met je kraamzorgbureau. Je kunt om een andere kraamverzorgende vragen.

De kraamweek in grote lijnen

Geen kraamweek is hetzelfde, en je bureau maakt samen met jou een planning. Toch ziet het verloop er vaak ongeveer zo uit. De geboortedag is dag 0.

Dag 0: de geboorte

Bij een thuisbevalling is de kraamverzorgende er vaak al bij (partusassistentie). Beval je in het ziekenhuis, dan begint de kraamzorg zodra je thuis bent. Laat je bureau dus op tijd weten dat je bevallen bent en wanneer je naar huis gaat.

Dag 1 en 2: landen

De eerste dagen draaien om rust, herstel en voeding. De kraamverzorgende doet de controles, helpt bij elke voeding die ze meemaakt en zorgt dat jij zoveel mogelijk in bed of op de bank kunt blijven.

Praktisch punt: de geboorteaangifte. Volgens de Rijksoverheid moet je binnen 3 dagen na de geboorte aangifte doen in de gemeente waar je kind is geboren; de geboortedag telt niet mee. Valt de termijn in het weekend of op een feestdag, dan krijg je meer tijd. Doe het liefst meteen, want na de aangifte kan de hielprik worden ingepland.

Dag 3 tot 5: hielprik, gehoortest en emoties

De hielprik wordt volgens de landelijke afspraken van het RIVM zo snel mogelijk na 72 uur na de geboorte gedaan, uiterlijk binnen 168 uur. Een medewerker van de jeugdgezondheidszorg komt daarvoor bij je thuis. Meedoen is vrijwillig en gratis. Meer uitleg vind je op PNS.nl van het RIVM.

De gehoortest gebeurt meestal tijdens hetzelfde huisbezoek, tussen dag 4 en 7. Woon je in Zuid-Holland? Dan kan het anders gaan: in delen van Zuid-Holland en Gelderland wordt de gehoortest op het consultatiebureau gedaan als je baby een paar weken oud is. Je krijgt dan een uitnodiging.

Rond deze dagen beginnen bij veel moeders ook de kraamtranen. Volgens De Verloskundige starten die meestal tussen dag 3 en 5 en duren ze vaak een dag of een paar dagen. Je bent huilerig zonder precies te weten waarom. Dat is normaal. Praat erover met je partner of de kraamverzorgende, en stel kraamvisite gerust uit als je rust nodig hebt.

Dag 6 tot 8: steeds meer zelf

Aan het eind van de kraamweek neem je steeds meer zelf over, terwijl de kraamverzorgende meekijkt. Ze evalueert met jullie hoe het gaat en draagt de zorg over aan de jeugdgezondheidszorg (het consultatiebureau). Zo staat het ook beschreven in de Kwaliteitsstandaard Kraamzorg van brancheorganisatie Bo Geboortezorg.

Hoeveel uur is de kraamverzorgende er?

De kraamverzorgende is niet de hele dag en nacht bij je. Je hebt recht op minimaal 24 en maximaal 80 uur kraamzorg. De standaard is 49 uur, verdeeld over de eerste 8 dagen. In principe krijg je zorg tot en met dag 8, soms tot en met dag 10.

Na de bevalling bepalen de kraamverzorgende en de verloskundige samen hoeveel uur je echt krijgt. Een zware bevalling of voeding die niet op gang komt, kan meer uren opleveren. Het Zorginstituut waarschuwt wel dat je door een tekort aan kraamverzorgenden soms minder uren krijgt dan eerst vastgesteld.

Alles over de indicatie lees je in Hoeveel uur kraamzorg? LIP-indicatie. Voor kraamzorg thuis betaal je in 2026 een eigen bijdrage van € 5,70 per uur; rekenvoorbeelden staan in Kosten kraamzorg 2026: eigen bijdrage.

Wanneer bel je de verloskundige?

De kraamverzorgende let mee, maar ze is niet altijd aanwezig. Je krijgt van je verloskundige belinstructies; leg die op een vaste plek. Thuisarts adviseert je verloskundige te bellen als je na de bevalling nog bloed verliest en:

• opeens meer bloed verliest
• opeens meer buikpijn hebt
• koorts of koude rillingen hebt
• erg duizelig bent
• je zorgen maakt

Ook bij somberheid die niet overgaat maar erger wordt, of gedachten waar je zelf van schrikt, neem je contact op met je verloskundige. Bij twijfel bel je altijd.

Tips om meer uit je kraamweek te halen

• Stel vragen zodra ze opkomen. Schrijf ze op tussen de bezoeken door.
• Laat je partner meedoen. Wie zelf verschoont en in bad doet, leert het sneller.
• Plan kraamvisite bewust. Spreek vaste tijden af en houd het kort.
• Zeg wat je nodig hebt. Wil je meer hulp bij voeden en minder uitleg over badderen? Zeg het.
• Houd het kraamdossier bij de hand. Daar staan de controles en afspraken in.
• Regel vooraf wat kan. Denk aan het kraampakket en een plek waar je baby veilig kan slapen. Lees ook Kraamzorg aanvragen: wanneer en hoe?.

Kraamzorg vinden in jouw regio

Hoe goed je kraamweek verloopt, hangt ook af van het bureau en de kraamverzorgende. Bureaus verschillen in werkgebied, beschikbaarheid en extra diensten. Sommige noemen op hun eigen website bijvoorbeeld lactatiekundig advies, begeleiding bij flesvoeding of kraamzorg in een andere taal.

Op KiesKraamzorg zoek je bureaus op postcode of plaats. Woon je in de regio Rijnmond? Bekijk dan kraamzorg in Rotterdam of kraamzorg in Vlaardingen. Wil je weten waar je op let bij het kiezen? Lees Kraamzorgbureau kiezen: waar let je op?.

Veelgestelde vragen

Wat doet een kraamverzorgende precies?

Ze controleert dagelijks jouw herstel en de gezondheid van je baby, begeleidt je bij borst- of flesvoeding, leert jullie je baby verzorgen en zorgt voor de hygiëne rond moeder en kind. Bij een bevalling onder begeleiding van je verloskundige kan ze ook assisteren (partusassistentie).

Doet de kraamverzorgende ook het huishouden?

Alleen kleine taken die nodig zijn voor de hygiëne van jou en je baby, zoals de was, het bed verschonen en het sanitair schoonmaken. Ze is geen huishoudelijke hulp: ramen lappen of de woonkamer dweilen hoort er niet bij.

Blijft de kraamverzorgende de hele dag?

Nee. Je uren worden verdeeld over de kraamweek, standaard 49 uur over 8 dagen. Hoe de uren per dag vallen, stemt je bureau met jou af.

Hoe lang duurt de kraamweek?

In principe krijg je kraamzorg tot en met dag 8 na de bevalling, soms tot en met dag 10. In specifieke situaties kan het langer, als de verloskundige dat in overleg met de kraamverzorgende nodig vindt.

Krijg ik ook kraamzorg als ik in het ziekenhuis ben bevallen?

Ja. De kraamzorg thuis begint zodra je thuiskomt. Laat je kraamzorgbureau weten dat je bevallen bent en wanneer je naar huis mag.