Kraamtijd
Hielprik en gehoortest: wanneer en hoe?
Wanneer krijgt je baby de hielprik en de gehoortest, hoe gaat het en wanneer hoor je de uitslag? Alles over de screening in de kraamweek.
- hielprik
- gehoortest
- kraamweek
- baby
- RIVM
Midden in de kraamweek staat er iemand op de stoep voor de hielprik en de gehoortest. Wat gebeurt er dan precies, moet je zelf iets regelen en wanneer hoor je de uitslag?
In dit artikel zetten we alles op een rij: wanneer je baby de hielprik en de gehoortest krijgt, hoe ze gaan, wat de uitslagen betekenen en wat je zelf kunt doen. We baseren ons op de informatie van het RIVM (pns.nl), dat de hielprik en de gehoortest landelijk coördineert.
Wat is de hielprik?
Bij de hielprik worden in de eerste week na de geboorte een paar druppels bloed uit de hiel van je baby afgenomen. Een laboratorium onderzoekt dat bloed op een aantal ernstige, zeldzame aangeboren ziekten.
Die ziekten zijn meestal niet te genezen, maar wel te behandelen, bijvoorbeeld met medicijnen of een dieet. Hoe eerder een ziekte ontdekt wordt, hoe sneller de behandeling kan beginnen. Zo kan ernstige schade aan de lichamelijke en verstandelijke ontwikkeling van je kind worden voorkomen of beperkt.
Op welke ziekten test de hielprik?
Volgens het RIVM zitten er vanaf 1 oktober 2026 28 ziekten in de hielprik. Het gaat om:
- stofwisselingsziekten (20 in totaal);
- hormoonstoornissen;
- vormen van erfelijke bloedarmoede, zoals sikkelcelziekte;
- overige ziekten: SCID (een ernstige afweerstoornis), SMA (een spierziekte) en taaislijmziekte.
Een volledige lijst met uitleg per ziekte vind je op de pagina van het RIVM over de ziekten die de hielprik opspoort.
Wat is de gehoortest?
De gehoortest (ook wel gehoorscreening) onderzoekt of je baby goed kan horen. Een kind dat niet goed hoort, leert moeilijker praten; hoe eerder gehoorverlies ontdekt wordt, hoe sneller een behandeling kan beginnen.
De test doet geen pijn en duurt maar een paar minuten. Je baby krijgt een klein, zacht dopje in het oor. Daar komt een zacht knetterend geluid uit. Een gezond oor reageert daarop met eigen geluidjes, die een microfoontje in het dopje opvangt. De meeste baby's slapen er gewoon doorheen.
Wanneer krijgt je baby de hielprik en de gehoortest?
Beide onderzoeken vinden meestal plaats in de eerste week na de geboorte, vaak tijdens hetzelfde huisbezoek. Er komt daarvoor iemand bij je thuis. Vaak komt de medewerker zonder afspraak langs.
Volgens het RIVM neemt een medewerker van de jeugdgezondheidszorg (JGZ), een kraamverzorgende of de verloskundige de hielprik af.
Uitzondering: gehoortest op het consultatiebureau
In sommige delen van Zuid-Holland en Gelderland gebeurt de gehoortest niet thuis, maar op het consultatiebureau als je baby een paar weken oud is. Je krijgt dan vanzelf een uitnodiging. Woon je bijvoorbeeld in Rotterdam of Den Haag? Kijk dan goed of de gehoortest tijdens het hielprikbezoek wordt gedaan of dat er later een uitnodiging volgt.
Ligt je baby in het ziekenhuis?
Ligt je baby in de eerste week in het ziekenhuis, dan voert een ziekenhuismedewerker de hielprik uit. Voor de gehoortest geldt: die gebeurt meestal als je baby weer thuis is. Geef daarom aan het consultatiebureau door wanneer je baby wordt ontslagen. Baby's die op de intensive care voor pasgeborenen (NICU) liggen, krijgen daar een aparte gehoortest. Thuiskomen na een opname of een keizersnede? Lees dan ook ons artikel over kraamzorg na een keizersnede.
Moet je de hielprik zelf aanvragen?
Nee. Je hoeft de hielprik en de gehoortest niet zelf aan te vragen of aan te melden. Het gaat via de geboorteaangifte:
- Je doet aangifte van de geboorte bij de gemeente waar je kind is geboren.
- De gemeente geeft de gegevens van je baby door aan het RIVM. Ook je verloskundige kan de geboorte melden.
- Het RIVM geeft de jeugdgezondheidszorg opdracht om de hielprik bij jullie af te nemen.
Doe de aangifte dus op tijd. Volgens de Rijksoverheid moet dat binnen 3 dagen na de geboorte; de geboortedag telt niet mee. Het RIVM vraagt ouders om het liefst op de dag van de geboorte of de dag erna aangifte te doen, zodat de hielprik snel kan worden ingepland.
Is je baby 7 dagen oud en is er nog geen hielprik geweest? Neem dan telefonisch contact op met het RIVM-kantoor in jouw regio.
Hoe gaat de hielprik?
De hielprikmedewerker vraagt eerst of je toestemming geeft. Daarna gaat het zo:
- Je houdt je baby bijvoorbeeld rechtop tegen je schouder, zodat het voetje naar beneden hangt.
- De medewerker prikt met een speciaal apparaatje in de hiel. Je hoort een klein klikje.
- Een paar druppels bloed worden opgevangen op een hielprikkaart.
- De kaart gaat naar het laboratorium.
De hielprik kan even pijn doen en je baby kan kort huilen.
Twee vragen die je tijdens het bezoek krijgt
Tijdens de hielprik worden je twee extra vragen gesteld:
- Dragerschap sikkelcelziekte. De uitslag kan zijn dat je kind niet ziek is, maar wel drager van sikkelcelziekte. Wil je dat weten? Geef dat dan aan bij de medewerker. Dragers hebben de ziekte zelf niet en krijgen hem ook nooit.
- Bewaren voor wetenschappelijk onderzoek. Het RIVM vraagt of het overgebleven bloed en de hielprikgegevens bewaard en gebruikt mogen worden voor onderzoek om de hielprik te verbeteren. Geef je toestemming, dan wordt de hielprikkaart vijf jaar bewaard. Onderzoekers kunnen niet zien van welk kind het bloed is.
Het helpt om de folder over de hielprik en de gehoortest vooraf te lezen. Die krijg je tijdens de zwangerschap van je verloskundige of gynaecoloog.
De uitslag van de hielprik
De uitslag van de hielprik is binnen vijf weken bekend. Meestal is die goed. Je krijgt dan een brief van het RIVM. Uiterlijk 6 weken na de afname staat de uitslag ook op Mijn RIVM.
Er zijn vier mogelijke uitkomsten:
- Goede uitslag. Je krijgt binnen vijf weken een brief. Er blijft een heel kleine kans dat een kind toch een van de ziekten heeft. Twijfel je aan de gezondheid van je kind, neem dan contact op met de huisarts.
- Afwijkende uitslag. De huisarts neemt zo snel mogelijk contact met je op. Dat betekent nog niet dat je kind zeker ziek is: eerst volgt vervolgonderzoek in het ziekenhuis bij een kinderarts.
- Extra hielprik nodig. Soms is er te weinig bloed of is de uitslag nog niet duidelijk. Dan komt de medewerker nog een keer langs. Heeft je baby vóór de hielprik een bloedtransfusie met rode bloedcellen gehad, dan wordt het onderzoek naar erfelijke bloedarmoede na drie maanden herhaald.
- Drager van sikkelcelziekte. Heb je aangegeven dat je dit wilt weten? Dan hoor je het van de huisarts en krijg je ook een brief.
Goed om te weten: de medewerker die de hielprik afneemt en het consultatiebureau krijgen de uitslag niet te horen. Je kunt die zelf aan hen doorgeven.
De uitslag van de gehoortest
De uitslag van de gehoortest krijg je meteen. Bij ongeveer 95 van de 100 baby's is die 'voldoende'.
Is de uitslag 'onvoldoende' aan één of beide oren? Schrik niet meteen. Vaak is er iets anders aan de hand: te veel omgevingslawaai, een onrustige baby, oorsmeer of vocht achter het trommelvlies, bijvoorbeeld door een verkoudheid. Het traject ziet er dan zo uit:
- Tweede test: ongeveer een week later, met hetzelfde soort apparaat.
- Derde test: is de tweede test ook onvoldoende, dan volgt ongeveer een week later een test met een ander apparaat (AABR). Daarbij krijgt je baby plakkertjes op de huid. Smeer je baby in de 24 uur ervoor niet in met badolie of lotion.
- Audiologisch Centrum: is ook de derde test onvoldoende, dan volgt uitgebreider onderzoek in een Audiologisch Centrum.
Ook een 'voldoende' geeft geen 100% zekerheid. Blijf daarom letten op hoe je kind op geluid en taal reageert. Twijfel je, neem dan contact op met de huisarts of het consultatiebureau.
Wat kosten de hielprik en de gehoortest?
Beide onderzoeken zijn gratis. Is er na een afwijkende uitslag vervolgonderzoek nodig, dan vallen de kosten onder de zorgverzekering. Het eigen risico geldt niet voor kinderen onder de 18 jaar. Soms is na een afwijkende hielprikuitslag ook onderzoek bij de ouders nodig; dat valt wel onder het eigen risico van de ouder.
Hielprik en gehoortest in de kraamweek: praktische tips
Een paar tips om het bezoek soepel te laten verlopen:
- Doe de geboorteaangifte zo snel mogelijk. Zonder aangifte kan de hielprik niet worden ingepland.
- Lees de folder vooraf, zodat je weet wat je wilt antwoorden op de vragen over sikkelceldragerschap en het bewaren van bloed.
- Zorg voor een rustige kamer tijdens de gehoortest. Die werkt het beste als je baby slaapt en het stil is. Het is handig om dat ook te weten als er kraamvisite is.
- Houd een warm voetje aan. De medewerker voelt of het voetje warm genoeg is voor de prik.
- Bespreek vragen met je kraamverzorgende. Zij is in de kraamweek dagelijks bij je, dus je kunt je vragen over het bezoek gewoon met haar doornemen. Wat een kraamverzorgende verder allemaal doet, lees je in wat doet kraamzorg in de kraamweek.
Heb je nog geen kraamzorg geregeld? Lees dan kraamzorg aanvragen: wanneer en hoe en vergelijk bureaus bij jou in de buurt via onze zoekpagina.
Veelgestelde vragen over de hielprik en de gehoortest
Is de hielprik verplicht?
Nee, meedoen is vrijwillig. De medewerker vraagt altijd eerst om toestemming. Het RIVM noemt meedoen wel belangrijk: de ziekten waarop getest wordt zijn ernstig, en een vroege behandeling kan veel schade voorkomen.
Moet ik de hielprik en de gehoortest zelf aanmelden?
Nee. Na je geboorteaangifte geeft de gemeente de gegevens door aan het RIVM, dat de jeugdgezondheidszorg inschakelt. Is er 7 dagen na de geboorte nog niemand geweest? Bel dan het RIVM-kantoor in je regio.
Wanneer krijg ik de uitslag van de hielprik?
Binnen vijf weken krijg je een brief van het RIVM. Uiterlijk 6 weken na de afname staat de uitslag ook op Mijn RIVM. Bij een afwijkende uitslag belt de huisarts je zo snel mogelijk.
Mijn baby reageert op geluid. Is de gehoortest dan nog nodig?
Ja. Om goed te leren praten moet een kind alle toonhoogtes goed horen. Het verschil tussen 'pet' en 'bed' is bijvoorbeeld lastig als een kind de hoge tonen niet goed hoort. Of je baby voldoende hoort, kun je alleen met de gehoortest vaststellen.
Tot slot
De hielprik en de gehoortest zijn twee korte onderzoeken met een groot doel: ernstige ziekten en gehoorverlies zo vroeg mogelijk opsporen. Doe op tijd geboorteaangifte, lees de folder vooraf en houd het rustig tijdens het bezoek. De rest regelen het RIVM en de jeugdgezondheidszorg.
Dit artikel is met zorg samengesteld door de redactie van KiesKraamzorg op basis van de informatie van het RIVM over de hielprik en de gehoortest bij baby's (pns.nl) en de Rijksoverheid over geboorteaangifte, geraadpleegd in november 2026. Het is algemene informatie en geen medisch advies. Heb je vragen over de gezondheid van je baby, neem dan contact op met je huisarts, verloskundige of het consultatiebureau.
Bronnen
We steunen op publieke bronnen. Controleer bedragen en rechten altijd bij de oorspronkelijke uitgave en je eigen polis.
- de pagina van het RIVM over de ziekten die de hielprik opspoorthttps://www.pns.nl/hielprik/ziekten-die-hielprik-opspoort
- Rijksoverheidhttps://www.rijksoverheid.nl/documenten/vraag-en-antwoord/aangifte-geboorte-en-naamskeuze-kind/aangifte-geboorte
- hielprikhttps://www.pns.nl/neonatale-screeningen/hielprik
- gehoortest bij baby'shttps://www.pns.nl/neonatale-screeningen/gehoortest-baby
Verder lezen
Kraamtijd
Hoeveel uur kraamzorg? LIP-indicatie
Je krijgt minimaal 24 en maximaal 80 uur kraamzorg. Het LIP bepaalt de indicatie; standaard is 49 uur bij borstvoeding.
Redactie KiesKraamzorg · 15 oktober 2026
Kraamtijd
Wat doet kraamzorg? Zo gaat de kraamweek
Wat doet een kraamverzorgende in de kraamweek? Controles, hulp bij voeding, uitleg en wat ze níet doet, plus een beeld van de eerste 8 dagen.
Redactie KiesKraamzorg · 19 oktober 2026
Kraamtijd
Kraamzorg na een keizersnede: hoeveel uur?
Hoeveel kraamzorg krijg je na een keizersnede? Zo tellen ziekenhuisdagen mee, wanneer je extra uren krijgt en hoe je thuis herstelt.
Redactie KiesKraamzorg · 23 oktober 2026